Debaty sejmoweq567 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie rozporządzenia ministra finansów z dnia 10 października 1997 r. dotyczącego sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników

   W związku z nieuznaniem przez panią poseł Helenę Góralską za zadowalającą odpowiedzi z dnia 17 lipca 1998 r., znak PO4/AK-802-3673/294/98, podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów pana Jana Rudowskiego na interpelację pani poseł dotyczącą rozporządzenia ministra finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników, przesłanej w odpowiedzi na pismo z dnia 23 czerwca 1998 r. nr SPS-0202-740/98, oraz w związku z ponownym wystąpieniem pani poseł w przedmiotowej kwestii, przesłanym przy piśmie z dnia 5 października 1998 r. nr SPS-0202-740p/98, uprzejmie wyjaśniam:    1. Przepisy art. 11 ust. 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowią, za pomocą jakich metod organy skarbowe mogą dokonywać określenia wartości rynkowej transakcji dokonywanych przez podatników powiązanych, tj. wartości, jaką uzgodniłyby w porównywalnych warunkach podmioty niezależne. W praktyce zastosowanie konkretnej metody determinowane jest możliwością uzyskania konkretnych danych porównywalnych dotyczących m.in. przedmiotu takiej transakcji i podmiotów jej dokonujących (oraz szeregu innych). Czasami zakres uzyskiwanych informacji i porównywalnych danych jest na tyle szeroki, że pozwala zastosować równocześnie dwie z metod określonych w art. 11 ust. 2 wspomnianej ustawy, tj. metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej i metodę kosztów plus metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej i metodę ceny odprzedaży. Biorąc pod uwagę, że delegacja dla ministra finansów, zawarta w art. 11 ust. 9, dotyczy sposobu i trybu określania dochodów podatników według metod, o których mowa w przepisach ustawy, nie mogę podzielić poglądu, że rozporządzenie przez wskazanie, którą z dopuszczonych przez art. 11 ust. 2 ustawy metod organ podatkowy powinien zastosować w pierwszej kolejności, wykracza poza zakres tej delegacji. Pragnę przy tym dodać, iż rozwiązanie takie podyktowane jest tym, iż prawidłowe zastosowanie metody porównywalnej ceny niekontrolowanej uważane jest przez ekspertów za prowadzące do najbardziej precyzyjnego (i z punktu widzenia podatników - sprawiedliwego) określenia wartości rynkowej przedmiotu transakcji.    2. Nie mogę również podzielić stanowiska pani poseł, iż ˝rozporządzenie (...) przewiduje stosowanie innych metod niż określone w art. 11 ust. 2 i 3 ustawy˝. Przede wszystkim przepis § 4 pkt 4 rozporządzenia wyraźnie stanowi, iż metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej ˝stosuje się przed innymi metodami, określonymi w przepisach rozporządzenia, chyba że zastosowanie innej metody pozwoli ustalić cenę w transakcjach na poziomie bardziej zbliżonym do wartości rynkowej˝. Przepis ten jest przepisem technicznym precyzującym jedynie kolejność stosowania metod określonych przepisami art. 11 ust. 2 ustawy i następnie rozporządzenia. O tym zaś, iż organy skarbowe, w przypadku szacowania dochodów podatników w oparciu o art. 11, nie mogą stosować innych metod niż określone w tych aktach prawnych, przesądzają przepisy § 11 ust. 1 rozporządzenia, stanowiące, iż jeżeli nie można określić (np. z powodu braku pewnych istotnych porównywalnych danych) dochodów za pomocą metody porównywalnej ceny niekontrolowanej, metody kosztów plus lub metody ceny odprzedaży, ˝dopuszcza się zastosowanie metod zysku transakcyjnego˝ (przywołanych z kolei w § 12 ust. 1 rozporządzenia). Z przepisu tego jasno wynika, iż przepisy rozporządzenia nie dopuszczają możliwości stosowania przez organy skarbowe innych metod szacowania dochodów niż wyraźnie wymienione w ustawie i w rozporządzeniu.    3. Podtrzymuję stanowisko wyrażone w piśmie ministra finansów z dnia 7 lipca 1998 r. co do zgodności unormowań rozdziału 5 rozporządzenia z zakresem delegacji ustawowej. Być może tytuł tego rozdziału sugeruje, iż dotyczy on innego działania organów skarbowych niż tryb i sposób szacowania dochodów podatników według metod, o których mowa w przepisach ustawy. Jednakże treść przepisów tego rozdziału wskazuje wyraźnie, iż rozdział ten reguluje szczegółowe kwestie, jakie muszą uwzględnić organy skarbowe, aby w przypadku szczególnego rodzaju transakcji w sposób prawidłowy stosować metody szacunkowe, o których mowa w przepisach ustawy. Przepisy te wskazują, do jakich danych porównywalnych sięgnąć mają organy podatkowe oraz co uwzględnić w celu prawidłowego zastosowania np. metody porównywalnej ceny niekontrolowanej w przypadku tych szczególnych transakcji między podmiotami powiązanymi, tak aby spełnić główny warunek prawidłowego szacowania u podatników dochodów uzyskanych w wyniku takich transakcji - określenie warunków, jakie w przypadku takiej transakcji uzgodniłyby podmioty niezależne.    4. Podtrzymuję także stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 7 lipca 1998 r., iż treść przepisów § 19 rozporządzenia nie wykracza poza zakres delegacji ustawowej. Zgodnie z postanowieniami niektórych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz przepisami Ordynacji podatkowej organy skarbowe zobligowane są do dokonywania, na wniosek podatników, zwrotu nienależnie zapłaconego przez tych podatników podatku dochodowego. Aby jednak doszło do zwrotu takiej nadpłaty, w pierwszej kolejności organy skarbowe muszą prawidłowo określić dochód takiego podatnika, w tym w drodze oszacowania, prawidłowo stosując metody określone w rozporządzeniu. Jeżeli nadpłata podatku jest następstwem wystąpienia przesłanek z art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a transakcje mające wpływ na dochód podatnika krajowego dokonywane były przez ten podmiot krajowy z podmiotem zagranicznym, wówczas, dla celów takiego oszacowania, koniecznym staje się prawidłowe określenie kosztów i przychodów obu stron, poniesionych i uzyskanych w związku z tymi transakcjami (mówi o tym § 2 ust. 1 rozporządzenia). § 19 rozporządzenia, przedstawiając cele, jakim służyć ma regulacja w nim zawarta, określa możliwość skorzystania z szacunków dokonanych przez obcą administrację podatkową wobec podmiotu zagranicznego, w celu dokonania oszacowania dochodu podmiotu krajowego według metod, o których mowa w art. 11 ustawy.    Pragnę przy tym dodać, iż nie neguję potrzeby wprowadzenia do ustaw podatkowych regulacji w zakresie korekty zobowiązań podatkowych podatników w przypadkach uregulowanych obecnie jedynie w przepisach umów międzynarodowych. Tym niemniej, mimo braku tych zapisów w ustawach podatkowych, przepisy umów międzynarodowych obligują Polskę do stosowania tych regulacji. Przepisy § 19 wskazują zaś na tryb i sposób określenia dochodu podatnika, poprzedzającego taką korektę jego zobowiązań.    4. Nie mogę podzielić stanowiska pani poseł, iż stosowanie przepisów rozporządzenia do dochodów uzyskanych w 1997 r. ˝budzi wątpliwości i uzasadniony sprzeciw˝. Przede wszystkim, przepisy rozporządzenia z 10 października 1997 r. nie nakładają na podatników żadnych zobowiązań. W związku z ich wejściem w życie, organy skarbowe w celu oszacowania dochodów podatników uzyskanych przez tych podatników w całym roku podatkowym (dokonywanego po jego upływie) stosować muszą bardziej skomplikowaną procedurę służącą zabezpieczeniu interesów tych podatników. Dla podatników zaś przepisy te posiadają dodatkowo ten walor, że w przypadkach kiedy następuje oszacowanie ich dochodów, podatnicy tacy mogą kontrolować prawidłowość tego postępowania. Jak z tego wynika, przepisy rozporządzenia mogą mieć wpływ na zakres praw podatników dopiero w momencie, kiedy następuje oszacowanie ich dochodów. Można przy tym dodać, iż decyzje organów skarbowych wydane w oparciu o art. 11 dotyczą zobowiązania podatnika za cały rok, nie określając zarazem wysokości zaliczek na ten podatek. Dlatego też argument, iż brak w 1997 r. przepisów rozporządzenia pogarszał sytuację podatników, bowiem utrudnić mógł tym podatnikom prawidłowe określenie zaliczek na podatek dochodowy w 1997 r., nie znajduje uzasadnienia, tym bardziej że podstawą określenia wysokości tych zaliczek na podatek dochodowy była (i jest) prawidłowo prowadzona ewidencja rachunkowa oraz rzeczywisty (a nie wykazany w drodze oszacowania) przebieg zdarzeń gospodarczych.    Uwzględniając powyższe, uprzejmie wyjaśniam, iż nie przewiduję podejmowania żadnych dodatkowych rozwiązań w przedmiotowej sprawie.    Minister    Leszek Balcerowicz    Warszawa, dnia 27 października 1998 r.